Censurimi i Mustafa Kemalit në vitin 1915

ID:20304
Published 22 Mars 2017


Në fazën më kritike të Luftës së Parë Botërore, Këshilli Britanik i Luftës planifikoi për të pushtuar Stambollin duke kaluar nëpërmjet Dardaneleve. Pavarësisht nga sulmet e rënda të marinës dhe artilerisë britanike në bastionet osmane që ruanin ngushticën e Galipolit që prej një muaji, duke filluar në shkurt të vitit 1915, ata nuk mundën ta arrinin qëllimin e tyre. Sulmi më i madh nisi më 18 mars 1915. Ky sulm gjithashtu u zmbraps nga ushtria Osmane.

Çdo 18 mars ne e përkujtojmë këtë mbrojtje historike si “Fitorja Detare e Galipolit.”

Pavarësisht disfatës së tyre në det, fuqitë aleate nuk u dorëzuan. Ato vendosën të kapnin bastionin osman në breg me forcat e tyre tokësore. Nën flamurin e Mbretërisë së Bashkuar, Trupat e Ushtrisë Australiane të Zelandës së re (ANZAC), me mbështetjen e francezëve, zbarkuan në Gadishullin e Galipolit më 25 prill 1915 nga pesë vende të ndryshme. Luftërat tokësore filluan.

Për thuajse tre muaj e gjysmë ndodhën përplasje të pamëshirshme, dhe ende rezistenca kokëfortë e ushtrisë osmane nuk ishte thyer. Zbarkimi në gjirin Suvla më 6 gusht 1915 dështoi gjithashtu për shkak të rezistencës së ushtrisë Osmane. Më 9 gusht 1915 ndodhi sulmi otoman i quajtur Beteja e Parë e Gjirit Suvla. Trupat ANZAC u tërhoqën në breg. Një ditë më vonë, sulmi osman në linjën Chunuk Bair i shtyu më tej njësitë ANZAC. Beteja e Dytë e Gjirit Suvla përfundoi me fitoren e mbrojtjes osmane. Forcat ANZAC dhe francezët u detyruan të largoheshin nga Gadishulli i Galipolit në dhjetor 1915.

Të gjithë qytetarët turq të cilët kanë ndjekur shkollën qoftë edhe deri në klasën të tetë, e dinë përmendësh këtë përmbledhje të rezistencës së Galipolit; dhe gjithashtu, rolin e Mustafa Kemal Ataturkut në Betejën e Galipolit.

Ai vuri këmbën në Gadishullin e Galipolit më 25 shkurt 1915 si një toger-kolonel, dhe luftoi për nëntë muaj dhe 13 ditë. Ai u promovua për aftësinë drejtuese në fushë. Në betejat e gjirit Suvla dhe Chunuk Bair, ai organizoi një komandë të paparë. Ai u largua nga fronti i Galipolit në 10 dhjetor 1915. Në këtë datë, trupat ANZAC dhe francezët e kishin pranuar humbjen.
 
Kanë kaluar pikërisht 102 vjet. Forcat e Armatosura Turke (TSK), themelet e së cilës në Galipoli u hodhën nga Ataturku, janë bërë sot një nga ushtritë më të rëndësishme në botë. Në tre posterat që TSK ka përgatitur për festimet e këtij viti, nuk ka asnjë foto të Ataturkut të përdorur.

Unë pyeta Zyrën e Shefit të Shtabit të Përgjithshëm. Nuk munda të merrja asnjë përgjigje në lidhje me posterat pa fotografinë e Ataturkut. Por më këshilluan që të shihja videon e festimeve. E bëra. Ceremonia filloi me një minutë heshtje për të respektuar Ataturkun dhe vëllezërit e tij. Kishte shumë foto të Ataturkut nëpër mure. Për më tepër, marsi i Izmirit, i cili është bërë popullor nga fronti “Jo” në fushatën e referendumit, është shprehur me një mini koncert.

Në festimet në ambiente të mbyllura u luajt madje edhe marsi i Izmirit, por në postera në rrugë, nuk ka pasur Ataturk.

Pas kësaj, një incident censure në histori më erdhi në mendje. Ai është përshkruar në librin e Ambasadorit Sermet Atacanli “Ataturku dhe Komandantët e Galipolit”.

Më 29 tetor 1915, e përditshmja Tasvir-i Efkar dëshironte të printonte një portret të Mustafa Kemalit. Zyrtari i censurës e hoqi foton, por kryeredaktori Abidin Daver e vuri atë përsëri. Përshkrimi shpjegonte sukseset e Mustafa Kemalit: “Ai ka lindur një njeri i guximshëm dhe ka përparuar për të bërë mrekulli heroike, Kolonel Mustafa Kemali”.

Enver Pasha dhe drejtori i inteligjencës u tërbuan kur panë gazetën. Oficeri i censurës u burgos për tre ditë. Pas një farë kohe, gazeta u mbyll për 10 ditë me një tjetër justifikim.

E pra, Kolonel Mustafa Kemali, fotoja e së cilit është tentuar të censurohet më 29 tetor 1915, e ka gdhendur foton e tij në zemrat e popullit turk, me Republikën e themeluar pikërisht tetë vjet më vonë, më 29 tetor, 1923.

Nuk ka nevojë për ndonjë poster! / © Gazeta Impakt

Burimi: Hurriyet

 
 

Share on Facebook Share on Twitter